پرداختن به این بنای مقدس و بنیادین و حمایت و هدایت آن به جایگاه واقعی و متعالی‌اش ، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انسانی و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حیات حقیقی و سقوط به ورطه هلاكت و ضلالت بوده است.
اسلام به عنوان مكتبی انسان‌ساز بیشترین عنایت را به تكریم ، تنزیه و تعالی خانواده داشته و این نهاد مقدس را كانون تربیت و مهد مودت و رحمت می‌شمرد . سعادت و شقاوت جامعه انسانی نیز در دیدگاه اسلامی منوط به صلاح و فساد بنای خانواده است .
و هدف از تشكیل خانواده را تأمین نیازهای مادی ، عاطفی و معنوی انسان از جمله دستیابی به سكون و آرامش می‌ باشد . دستیابی به اهداف والای مكتب اسلام و حفظ و حراست دقیق و مستمر از آن ، نیازمند توجه جدی به خانواده و پیاده ‌كردن قوانین مربوط به آن در جامعه است .
بدیهی است كلیه برنامه‌ریزی‌ها و سیاستگذاری‌ها در تمام سطوح بایستی حق مدارانه و ملهم از نگرش توحیدی و در راستای تعالی و مصالح خانواده باشد.2 خانواده از منظر قرآن « ومن آیاته أن خلق لكم من انفسكم أزواجاً لتسكنوا الیها و جعل بینكم موده و رحمه إن فی ذلك لایات لقوم یتفكرون » 3
از نشانه های او این است كه از خود شما جفتهایی برای شما آفرید تا نزد ایشان آرامش یابید ، و میان شما دوستی و مهربانی برقرار ساخت . همانا در این نشانه هایی است برای آنان كه می اندیشند .
در این آیه چند نكته و نقطه با اهمیت درباره خانواده وجود دارد كه شایسته بررسی است :

1. همسانی زن و مرد در آفرینش

بر اساس این تعبیر ، رابطه و پیوند زن و شوهر یكی از ابعاد مهم خانواده است ، خداوند متعال با قدرت خویش و در آفرینشی حكیمانه ، برای آدمیان همسرانی از جنس خودشان آفرید تا بدان ها انس بگیرند .
اگر همسر آدمی در آفرینش همسان او نباشد نمی تواند با او انس گرفته و از معاشرت با وی لذت ببرد و لذا آرامش و اطمینان او فراهم نخواهد شد بر همین اساس و در هماهنگی كامل بین تكوین و تشریع ، زناشویی ، سنتی جاودانه به شمار می رود كه رویگردانی از آن دوری از نبی اكرم ( ص ) را در پی دارد .4

2 –تأمین آرامش

نظیر این تعبیر در آیه 189 سوره اعراف نیز آمده است ، آنجا كه می فرماید : « به راستی وجود همسران با این ویژگیها برای انسانها كه مایه آرامش زندگی آنهاست یكی از مواهب بزرگ الهی محسوب می شود .
» این آرامش از اینجا ناشی می شود كه این دو جنس مكمل یگدیگر و مایه شكوفایی و نشاط و پرورش یكدیگر می باشند به طوری كه هر یك بدون دیگری ناقص است و طبیعی است كه میان یك موجود و مكمل وجود او چنین جاذبه نیرومندی وجود داشته باشد و از اینجا می توان نتیجه گرفت آنها كه پشت پا به این سنت الهی می زنند وجود ناقصی دارند ، چرا كه یك مرحله تكاملی آنها متوقف شده ( مگر آنكه به راستی شرائط خاص و ضروری ، موجب تجرد گردد ) به هر حال این آرامش و سكونت هم از نظر جسمی است ، و هم از نظر روحی هم از جنبه فردی و هم اجتماعی .
بیماریهایی كه به خاطر ترك ازدواج برای جسم انسان پیش می آید قابل انكار نیست .
هم چنین عدم تعادل روحی و ناآرامیهای روانی كه فرد مجرد با آن دست به گریبان است كم و بیش بر همه روشن است .

3- برقراری محبت و دوستی بین زوجین

نكته مهم دیگر در خانواده محبت بین زن و شوهر است ، یكی از روشن ترین موارد ظهور مودت و رحمت ، خانواده جامعه ی كوچك است چرا كه بر مبنای آموزه های قرآنی ، و زن و شوهر در محبت و مودت ملازم یكدیگرند .
در واقع ازدواج ، دو نیمه ناقص انسانی را به یكدیگر مرتبط نموده و از این طریق آرامش و آسایش انسان ها را به دنبال خواهد داشت مشروط بر این كه این ازدواج با معیارها و موازین صحیح و منطقی صورت گرفته باشد .
از نظر قرآن مودت و مهربانی یكی از اصول اساسی و از حساسترین روابط انسانی زندگی مشترك است كه خداوند آن را میان زن و شوهر قرار داده است غرض از این مودت ، دوستی خالصانه و صمیمی است كه باید بین زوجین وجود داشته باشد .

خانواده از منظر اجتماعی

انسان موجودی است اجتماعی كه پیش از هر چیز به خانواده نیاز دارد ، چنان كه برای تحقق بخشیدن به فرایند رشد و تكامل خویش به ارتباط با دیگران نیازمند است .
نوزاد انسان بیش از هر موجود دیگر به حمایت والدین نیازمند است .
و نمی تواند به تنهایی به زندگی ادامه دهد ، با آن كه جانداران دیگر می توانند پس از تولد نیازهای اولیه خود را تا اندازه ای تآًمین كنند .
در این مسئله گرچه نیازهای جسمی كودك مانند غذا ، لباس و مصونیت در برابر خطرها مورد نظر است ، اما بعد دیگر وجود او یعنی روان و شخصیت كودك نیز اهمیت دارد ، زیرا شخصیت و روحیات او نیز در این مراحل اولیه زندگی شكل می گیرد و نخستین سنگ بنای آن گذاشته می شود .
در درون واحد اجتماعی خانواده پدر و مادر از آغاز تولد كودكان به عنوان الگو برای آنان مطرحند نقش و معنای اهمیت خانواده در بهسازی وضعیت بشر نیز در همین واقعیت نهفته است .
در نگاه پیشوایان دین ، باورها ، چگونگی زندگی ، عادتها ، تمایلات و اهداف والدین از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر كودكان است .
بنابراین نوع رفتار والدین در هماهنگ سازی خواستها و تمایلات خودشان از یك سو و تمایلات خانوادگی و اجتماعی از سوی دیگر و همچنین تلاش پیوسته آنان برای تامین رفاه و سلامت روانی خانواده و نوع برخوردشان با وظایف دینی و اجتماعی از عوامل ایجاد هسته تعاون و همكاری اجتماعی در كودك شمرده می شوند .5
اهمیت خانواده و نقش آن در جامعه بشری از رهاورد تآمل و تفكر در این دو بعد وجود كودك ، آشكار می گردد . به طور كلی خانواده به عنوان اصلی ترین نهاد اجتماعی و زیر بنای جوامع و منشأ فرهنگ ها و تمدن ها در تاریخ بشر بوده است .
پرداختن به این بنای مقدس و بنیادین و حمایت و هدایت آن به جایگاه واقعی و متعالی اش ، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انسانی و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حیات حقیقی و سقوط به ورطه و ضلالت بوده است .6
خانواده یگانه سازمان اجتماعی است كه با اعضای خود با عشق ، تحمل ومراقبتی بسیار بیش از آنچه ممكن است از دیگران دریافت كنند ، برخورد می كند . نفس تشكیل خانواده ، به طور طبیعی یك نیروی همبستگی اجتماعی جهت احسان و مراقبت پدید می آورد كه سبب تعالی خود خانواده میشود 7

منابع:

1-سوره اعراف ، آیه 189
2-مصوبه 564 شورای عالی انقلاب فرهنگی ، مورخ 7/4/1384
3-سوره روم ، آیه 21
4- برگرفته از ترجمه مقاله دكتر صدر طباطبایی ،
5 -فاطمه ( ارائه شده در كنگره خانواده، هست هاو بایدها) دكتر صدر طباطبایی ،
6-فاطمه تقوی ، محمد كاظم ، مجله پیام زن شماره 148
7-مصوبه 560 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 7/4/1384