پیشگیری یعنی بهکارگیری و انجام مجموعه اقداماتی که از اولین مصرف مواد جلوگیری کرده و یا از اولین مصرف نسبت به تثبیت یا کاهش آن اقدام نموده و یا در صدد کاهش عوارض مصرف و پیشگیری از سایر مشکلات و آسیبها مؤثر باشد، بنابراین پیشگیری در سطح اولیه، ثانویه و ثالثیه قابل بررسی است:
1- پیشگیری اولیه: افرادی مورد هدف هستند که مشکل ندارند و اساساً ایجاد تواناییهایی جهت جلوگیری از وقوع حتی یک بار مصرف و به مفهوم بهتر حتی قرار گرفتن در محیط مصرف است. البته بعضی از متخصصان هم معتقدند که باید از به وجود آمدن رفتارهای پرخطر پیشگیری شود.
2- پیشگیری سطح دوم (درمان): هدف، تشخیص و درمان سریع افراد سوء مصرفکننده و وابسته میباشد. از طرفی مصرف (use) هم نیاز به تداخل مشاورهای دارد (فقط متقاعد شدن) ولی چون پایه بیولوژیک تداوم و وابستگی در این مرحله هنوز ایجاد نشده است، شاید نیاز به درمان دارویی نباشد. سوء مصرفکنندهها و بخصوص وابستهها باید درمان کامل دریافت کنند. درمان اعتیاد خود یک پیشگیری