هواي حوصله ابري است
يك ناهنجاري فصلي
افسردگي زمستاني (winter blues) در واقع نوعي ناهنجاري فصلي محسوب ميشود كه با كوتاه شدن روشنايي خورشيد و طولاني شدن شب و تاريكي، زمينههاي بروز آن بويژه در مناطقي كه داراي آب و هواي ابري و باراني هستند به وجود ميآيد. تحقيقات نشان داده است اين افسردگي در بين اهالي كشورهاي اسكانديناوي بسيار شايع است به طوري كه روانشناسان تخمين ميزنند حدود 20 درصد از سوئديها از اين مشكل رنج ميبرند. حتي در برخي كشورها مثل انگلستان با ساخت آفتاب مصنوعي سعي كردهاند در كاهش اين مشكل تاثير بگذارند. در كشور ما اگرچه هنوز آمار دقيقي از افسردگي فصلي وجود ندارد اما اين بيماري بويژه در فصل زمستان در بسياري از افراد مشاهده شده است.
دكتر مجيد صادقي روانپزشك و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران درباره علت به وجود آمدن اين افسردگي ميگويد: در بدن انسان ريتمهاي دورهاي وجود دارد كه به صورت منظم تكرار ميشود مثل خواب و بيداري و ترشح برخي هورمونها كه به آنها ريتمهاي سيركادين ميگويند. در مبتلايان به افسردگي فصلي اين ريتمها دچار اختلال ميشود. اختلالات ريتمهاي بدن بستگي به وجود نور مستقيم خورشيد، زاويه تابش اشعه آن و ترشح مادهاي به نام ملاتونين در مغز دارد كه چون در نيمه دوم سال نور مستقيم خورشيد كم ميشود زاويه تابش آن تغيير مييابد و روزها كوتاه ميشود در نتيجه افراد مستعد در معرض افسردگي فصلي قرار ميگيرند.
نشانههاي بيماري
شايد بسياري فكر كنند كه افسردگي فصلي داراي ويژگيها و علائم روانشناختي متفاوتي از افسردگيهاي ديگر است اما روانشناسان علائم و نشانههاي افسردگي فصلي را غمگيني، اضطراب، بيقراري، بيعلاقگي به فعاليتهاي روزانه، انزواگرايي و ناتواني در تمركز ميدانند كه ظاهرا با نشانههاي افسردگيهاي ديگر تفاوت چنداني ندارد.
دكتر محمود اربابي روانپزشك معتقد است: افسردگيهاي فصلي برعكس افسردگيهاي ديگر با افزايش خواب و اشتها همراه است و افراد مبتلا به اين افسردگي دچار پر خوابي و پر خوري ميشوند.
وي اين عارضه را نوعي اختلال خلقي تعريف ميكند كه به دو حالت افسردگي و شيدايي خود را نشان ميدهد لذا متناسب با هريك از دو قطب ميتوان علائميرا براي آن برشمرد.
بيماري را جدي بگيريد
اشتباه نكنيد عنوان فصلي بودن اين نوع افسردگي شايد اين ذهنيت را در برخي از افراد به وجود بياورد كه اين مشكل چندان جدي نيست و با گذر زمان و پايان فصل به اتمام ميرسد اما روانشناسان اين افسردگي را جدي ميگيرند و به مبتلايان توصيه ميكنند در جهت رفع آن اقدام كنند چون ممكن است آثار اين افسردگي در فرد بماند و استمرار يابد و حتي به افسردگي مزمن و حاد بدل شود. بويژه افرادي كه مستعد افسردگي هستند بيش از ديگران بايد مراقب اين بيماري باشند. هم اكنون كه در آغاز فصل سرما قرار داريم به فكر چاره باشيم تا در پايان اسفند به افسردگي بيمارگونه دچار نشويم. براي مقابله با اين بيماري راهكارهاي زيادي ارائه شده كه برخي از آنها شايد ويژه افسردگي زمستاني باشد. يكي از مهمترين آنها لايت تراپي يا نور درماني است كه به دو صورت قابل پيگيري است يكي اينكه فرد در روز و زماني كه خورشيد ميتابد در معرض نور آفتاب قرار بگيرد و دوم استفاده از لامپها و نور مصنوعي است به طوري كه برخي از روانشناسان توصيه ميكنند نيم ساعت در روز در فاصله تقريبا يك متري لامپي قرار بگيرند كه ميزان روشنايي آن 10 تا 20 برابر بيشتر از لامپهاي معمولي خانگي باشد. برخي معتقدند نور درماني تا بيش از 85 درصد در درمان اين بيماري موثر است.
يكي از روشهاي ديگر كه البته به پول بيشتري نياز دارد اقليم درماني است يعني كوچ كردن فرد به منطقهاي كه به لحاظ آب و هوايي با محيط فعلي فرد متضاد باشد. درواقع اين روش نوعي درمان با ايجاد تغييرات آب و هوايي است كه در هواشناسي زيستي به عنوان شاخهاي جديد از روانشناسي مورد توجه قرار گرفته است.
با اين حال دارو درماني تحت نظارت روانپزشك را هم نبايد فراموش كرد چه بسا در مواقعي چارهاي نيست جز اينكه از دارو براي رفع اين مشكل استفاده شود. به هرحال زمستان است و هواي حوصله در معرض ابري شدن....