مددکاری اجتماعی

اگر شما هم به وسواس دچار شده باشيد، احتمالا متوجه خواهيد شد كه افكار وسواسي و رفتارهاي وسواسي و تكراري شما به واقع غير منطقي است؛ با اين حال قادر به مقاومت در برابرشان و رهايي از آنها نيستيد. به عنوان مثال ممكن است شما اجاق گاز را چند دفعه كنترل كنيد تا مطمئن شويد كه واقعا خاموش است.

اين كار شايد قدري متداول به نظر برسد اما چه مي‌گوييد اگر بارها رفت و برگشت براي كنترل شعله گاز شما را از كار روزانه‌تان عقب بيندازد.

رفتارهاي وسواسي به رفتارهايي گفته مي‌شود كه فرد مي‌پندارد بايد دوباره و چند باره تكرارشان كند. معمولا، وسواس عملي در تلاش براي دور كردن يك فكر وسواس‌گونه انجام مي‌شود.

به عنوان مثال، اگر شما از آلودگي هراس داريد، ممكن است چيزي را بارها و بارها بشوييد. در اين شرايط نه تنها تكرار عمل، مشكل را حل نمي‌كند بلكه افكار وسواسي معمولا قوي‌تر از قبل برمي گردد. بنابراين رفتارهاي وسواسي مي‌تواند باعث اضطراب شود زيرا هم تكرار شده و هم وقت‌گير است.

اغلب افرادي كه دچار اين نوع وسواس هستند، هم از وسواس فكري و هم عملي رنج مي‌برند؛ اما گاهي نيز فقط يكي از انواع آن را تجربه مي‌كنند. وقتي كه اضطراب و نگراني وجود دارد، علائم وسواس شديدتر مي‌شوند.

ترس از آلوده شدن توسط ميكروب‌ها و آلودگي‌ها، نگراني از آسيب زدن به خود يا ديگران، تمركز و تكرار بيش از حد اعمال ديني، نگراني از گم كردن يا نداشتن لوازم مورد نياز و دقت بيش از حد به تقارن و چيدمان اجسام از جمله وسواس‌هاي فكري هستند.

كنترل كردن بيش از حد چيزهايي مانند قفل در، مواظبت افراطي از عزيزان‌، شمارش و تكرار حرفي خاص يا انجام كاري براي كاهش اضطراب، صرف زمان زيادي براي شستشو يا نظافت، مرتب‌سازي مكرر يا ترتيب اشيا و جمع آوري و ذخيره اشياي به درد نخور نيز در شمار رفتار وسواسي قرار مي‌گيرد.

برخلاف آنچه خيلي از مردم تصور مي‌كنند، درمان‌هاي مؤثري براي وسواس وجود دارد اعم از دارو درماني و روان درماني كه بسته به شرايط بيمار و بيماري، پزشك بهترين شيوه را توصيه مي‌كند. يكي از راهكارهاي موثر در اين زمينه درمان شناختي رفتاري است. در اين شيوه الگوي افكار و روال عادي به نوعي تغيير مي‌كند كه ديگر به رفتارهاي وسواس گونه نيازي نباشد. يكي از شيوهاي آن مواجهه و پيشگيري از پاسخ است. اين مرحله شامل مواجه شدن با چيزي است كه از آن هراس داريد. سپس از شما خواسته مي‌شود از بروز واكنش‌هايي كه هميشه انجام مي‌داديد مانند شستشو يا كنترل‌هاي مكرر جلوگيري كنيد.

مثلاً اگر دست‌هاي خود را مرتب مي‌شستيد، از شما خواسته مي‌شود در يكي از سرويس‌هاي بهداشتي عمومي به دستگيره دست زده و سپس از شستن دست‌ها خودداري كنيد. در اين شيوه راه‌هاي منطقي براي مواجه شدن با عامل اضطراب به شما پيشنهاد مي‌شود. اگر شما وسواس داريد، به شيوه‌هاي متفاوت مي‌توانيد به خودتان كمك كنيد. اولين مرحله مهم و ضروري آموزش خودتان است.

در مورد وسواس هر چه كه مي‌توانيد ياد بگيريد. كتاب‌ها و مقالات مرتبط با اين موضوع را بخوانيد و با پزشك خود مشورت كنيد. هر چه بيشتر در اين مورد آگاهي داشته باشيد، بهتر قادر خواهيد بود كه علائم را مديريت كنيد.